 |
| ข้อมูล-รูปภาพ |
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Zingiber zerumbet Smith
ชื่อสามัญ : กระทือ กระทือป่า กะแวน กะแอน เฮียงแดง
Zingiber zerumbet (L.) Smith หรือที่รู้จักกันในชื่อภาษาไทยว่า กระทือ (หรือกะทือ) เป็นพืชในวงศ์ขิง (Zingiberaceae) มีถิ่นกำเนิดในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และอินเดีย พืชชนิดนี้เป็นที่รู้จักไปทั่วโลกในชื่อ Shampoo Ginger เนื่องจากน้ำยางใสที่มีกลิ่นหอมจากช่อดอกสามารถนำมาใช้เป็นแชมพูธรรมชาติได้
ลักษณะทั่วไป :
เป็นพืชล้มลุกอายุหลายปี มีเหง้าอยู่ในดิน เปลือกของเหง้า สีน้ำตาลแกมเหลือง เนื้อในสีเหลือง มีกลิ่นหอม ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปใบลักษณะใบหอกแกมขอบขนาน กว้าง ๕ ถึง ๑๐ เซนติเมตร ยาว ๑๕ ถึง ๓๐ เซนติเมตร ดอกเป็นช่อ แทงออกมาจากเหง้า กลีบดอกสีขาว กลีบเลี้ยงสีแดง ผลเป็นผลแห้ง
สารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สำคัญที่สุดในกระทือคือ เซรัมโบน (Zerumbone) ซึ่งพบมากในเหง้า สารนี้มีคุณสมบัติที่น่าสนใจหลายด้าน:
สรรพคุณทางสมุนไพร : รากและเหง้า - แก้ไข้ บำรุงน้ำนมและขับลม
วิธีใช้ :
รากและเหง้า - แห้ง ต้มน้ำดื่ม แก้ไข้ บำรุงน้ำนมและขับลม
การใช้ประโยชน์ด้านอื่น
อาหาร: หน่ออ่อนและดอกสามารถนำมาลวกจิ้มน้ำพริก หรือใส่ในแกงเพื่อเพิ่มกลิ่นหอมและดับกลิ่นคาว
เครื่องสำอาง: น้ำยางจากช่อดอกใช้สระผมช่วยให้ผมชุ่มชื้นและมีกลิ่นหอม
ไม้ประดับ: นิยมปลูกเพราะช่อดอกมีรูปร่างแปลกตาและสีสันสวยงาม
กระทุ่มนา
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Mitragyna diversifolia (Wall ex G. Don) Havil
ชื่อพื้นถิ่น : ทุ่มนา กาตูม ตุ้มแซะ ตุ้มน้ำ ท่อมขี้หมู
Mitragyna diversifolia (Wall. ex G. Don) Havil. หรือที่รู้จักในชื่อไทยว่า "กระทุ่มนา" เป็นไม้ยืนต้นในวงศ์ Rubiaceae (วงศ์เข็ม) มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพืชในสกุลเดียวกันอย่าง "กระท่อม" (Mitragyna speciosa) แต่มีฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาที่อ่อนกว่า
ลักษณะทั่วไป :
เป็นพันธุ์ไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลางในความสูง ๕ ถึง ๑๕ เมตร ผลัดใบ ทรงพุ่มกลม กิ่งก้านหนาทึบ ใบเป็นใบเดี่ยว ออกตรงข้าม รูปไข่ รูปรี หรือรูปกลม กว้าง ๓ ถึง 5 เซนติเมตร ยาว ๕ ถึง ๑๒ เซนติเมตร โคนและปลายใบมน ขอบใบเรียบ ดอกเป็นช่อกระจุกกลมสีเหลืองคล้ายดอกกระถิน ผลขนาดเล็ก ผิวอัดร่วมกันเป็นก้อนกลม เป็น ผลแห้ง ภายในมีเมล็ดเล็ก ๆ แต่ละเมล็ดจะมีปีกแบนๆ
ถิ่นกำเนิด: พบได้ทั่วไปในเขตร้อนของทวีปเอเชีย ตั้งแต่จีนตอนใต้ พม่า ภูมิภาคอินโดจีน (ไทย, ลาว, เวียดนาม, กัมพูชา) ไปจนถึงมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย (ชวา)
สภาพนิเวศ: ชอบขึ้นตามที่ลุ่มน้ำท่วมขัง ริมน้ำ ลำคลอง ป่าเบญจพรรณชื้น และตามทุ่งนาทั่วไป
การศึกษาทางเภสัชวิทยา: พบสารอัลคาลอยด์หลายชนิด (เช่น Mitraphylline) ที่มีฤทธิ์ช่วย ลดความดันโลหิต และมีฤทธิ์กดประสาทและกล้ามเนื้อในสัตว์ทดลอง นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยระบุถึงฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและต้านเซลล์มะเร็งบางชนิด
สรรพคุณทางสมุนไพร : ใบ - แก้ท้องร่วง
วิธีใช้ :
ใบสด - คั้นน้ำรับประทาน แก้ท้องร่วง หรือเคี้ยวใบสด มีรสขม มี อัลคาลอยด์หลายชนิด ช่วยลดความดันโลหิตและออกฤทธิ์กดประสาทและ กล้ามเนื้อ
เปลือกต้น - รสฝาด ร้อน รักษาโรคผิวหนังทุกชนิด แก้มะเร็งคุดทะราด แก้บิดมูกเลือด
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น