สุวรรณพิมโพหนิยเถราปทานที่ ๑ (๒๗๑)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายหมอน
[๒๗๓] เรามีจิตเลื่อมใส ได้ถวายอาสนะหนึ่งอาสนะ และได้ถวายหมอนด้วยมือ
ทั้ง
สองของตน เพื่อบรรลุประโยชน์อันสูงสุด ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เรา
ได้ถวายหมอน ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย
หมอน ในกัลปที่ ๖๓ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์พระนาม
ว่าอสมะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้
คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว
พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระสุวรรณพิมโพหนิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
 |
จบ สุวรรณพิมโพหนิยเถราปทาน.
ติลมุฏฐิยเถราปทานที่ ๒ (๒๗๒)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายงา
[๒๗๔] พระศาสดาอัครนายกของโลก ทรงทราบความดำริของเรา มีพระกายอัน
สำเร็จด้วยพระทัย เสด็จเข้ามาด้วยฤทธิ์ เรามีจิตเลื่อมใสโสมนัส ถวาย
บังคมพระศาสดาผู้อุดมบุรุษซึ่งเสด็จเข้ามา แล้วได้ถวายงากำมือหนึ่ง ใน
กัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่
รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายงากำมือหนึ่ง ในกัลปที่ ๑๖ แต่กัลป
นี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอมกษัตริย์พระนามว่าคันธิยะ สมบูรณ์ด้วย
แก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔
วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้
ทำเสร็จแล้ว ดังนี้.
ทราบว่า ท่านพระติลมุฏฐิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ติลมุฏฐิยเถราปทาน.
๒๗๒. อรรถกถาติลมุฏฐิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า มโนมเยน กาเยน ความว่า มีพระกายอันเป็นไปตามอำนาจพระหทัย.
จบอรรถกถาติลมุฏฐิยเถราปทาน
ว่าด้วยผลแห่งการถวายผอบดอกไม้ [๒๗๕] พระศาสดาพระนามว่าสิทธัตถะ ประทับอยู่ในระหว่างภูเขาใกล้มหาสมุทร เราเข้าไปเฝ้าแล้ว ทำบุญมีการกราบไหว้เป็นต้น ได้ถวายผอบดอกไม้ ครั้นเราถวายผอบดอกไม้ แด่พระสยัมภู พระนามว่าสิทธัตถะ ผู้แสวงหา คุณอันยิ่งใหญ่ ผู้อนุเคราะห์ แล้วบันเทิงอยู่ในสวรรค์ตลอดกัลปหนึ่ง ใน กัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายผอบดอกไม้ใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผอบดอกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระจังโกฏกิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ จังโกฏกิยเถราปทาน
๒๗๓. อรรถกถาจังโกฏกิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า มหาสมุทฺทํ นิสฺสาย ความว่า ประทับอยู่ระหว่างภูเขาซึ่งตั้งอยู่ใกล้มหาสาคร.
อธิบายว่า พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าอัตถทัสสี เสด็จประทับอยู่ก็เพราะทรงพระประสงค์ความสงบวิเวก.
บทว่า ปจฺจุคฺคนฺตฺวานกาสหํ ความว่า เราได้ต้อนรับ เข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้นแล้ว ก็ได้บำเพ็ญบุญมีการกราบไหว้เป็นต้น.
บทว่า จงฺโกฏกมทาสหํ ความว่า เราได้ถวายบูชาด้วยผอบเต็มด้วยดอกไม้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ แล.
จบอรรถกถาจังโกฏกิยเถราปทาน
อัพภัญชนทายกเถราปทานที่ ๔ (๒๗๔)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายยาหยอดตา [๒๗๖] เราได้ถวายยาหยอดตาแด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าโกณฑัญญะ ผู้ปราศจากราคะ ผู้คงที่ มีพระหฤทัยไม่ร้ายกาจ ไม่ทรงมีธรรมเครื่องเนิ่นช้า มี ปกติเพ่งฌาน เป็นไปล่วงโมหะทั้งปวง ทรงแสวงหาประโยชน์แก่โลก ทั้งมวล ผู้เป็นจอมสัตว์ ผู้มั่นคง ในกัลปอันหาประมาณมิได้ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายยาหยอดตา ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง การถวายยาหยอดตา ในกัลปที่ ๑๕ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิจอม กษัตริย์พระนามว่าวิรัปปะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราได้ ทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอัพภัญชนทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อัพภัญชนทายกเถราปทาน.
๒๗๔. อัพภัญชนทายกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า อกกฺกสจิตฺตสฺสาถ คือ มีพระหฤทัยไม่หยาบคาย.
อถศัพท์เป็นเพียงปทปูรณะ (คือให้ครบอักษรตามคณะฉันท์เท่านั้น).
จบอรรถกถาอัพภัญชนทายกเถราปทาน
เอกัญชลิยเถราปทานที่ ๕ (๒๗๕)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายเครื่องลาด [๒๗๗] เมื่อเรามอบถวายเครื่องลาดใบไม้แด่พระผู้มีพระภาค ซึ่งประทับอยู่ที่โคน มะเดื่อ แล้วถวายโอกาสที่อยู่แด่พระสมณะ ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง เราประนมกรอัญชลีแล้ว ลาดเครื่องลาดดอกไม้ถวายแด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่าติสสะ ผู้เป็นจอมสัตว์ เป็นนาถะของโลก ผู้คงที่ ในกัลป ที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้ทำเครื่องลาดดอกไม้ใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้ จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายเครื่องลาด ในกัลปที่ ๑๔ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้เป็นจอมมนุษย์ พระนามว่าเอกอัญชลิกะ มีพลมากคุณวิเศษเหล่านี้คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราได้ทำให้ชัดแจ้งแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระเอกัญชลิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ เอกัญชลิยเถราปทาน.
๒๗๕. อรรถกถาเอกัญชลิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า อุทุมฺพเร วสนฺตสฺส ความว่า แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าติสสะ ซึ่งประทับอยู่ที่โคนต้นมะเดื่อ คือที่เงาของต้นไม้.
บทว่า นิยเต ปณฺณสนฺถเร ได้แก่ เมื่อเรามอบถวายเครื่องลาดใบไม้แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้ประทับนั่งบนอาสนะกิ่งไม้.
บทว่า วุตฺโถกาโส มยา ทินฺโน ความว่า เราได้มอบถวายโอกาสคือที่อยู่อันสงัด ได้แก่มณฑปที่มีประตูเปิดปิดได้.
จบอรรถกถาเอกัญชลิยเถราปทาน
โปตถทายกเถราปทานที่ ๖ (๒๗๖)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายผ้าเปลือกไม้ [๒๗๘] เราปรารภพระศาสดา พระธรรม และพระสงฆ์ ถวายผ้าเปลือกไม้ แด่ พระผู้มีพระภาค ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่หลวง เป็นทักขิเณยบุคคลผู้เลิศ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรมนั้น เรา ไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายผ้าเปลือกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระ พุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระโปตถทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ โปตถทายกเถราปทาน.
๒๗๖. อรรถกถาโปตถทายกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๖ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า โปตฺถทานํ มยา ทินฺนํ ความว่า เราได้ทุบเปลือกไม้ทำให้เป็นผ้าเปลือกไม้ คือทำผ้าสาฎกที่ไม่เสมอ ด้วยวิธีการทุบแล้ว คือเอาด้ายที่ตระเตรียมไว้มากรอ แล้วให้ทอเป็นผ้าสาฎกสำหรับปูนั่ง หรือสำหรับลาดพื้น ด้วยทานนั้น ก็เราได้ถวายผ้าเปลือกไม้นั้นแด่พระรัตนตรัยแล้วแล.
จบอรรถกถาโปตถทายกเถราปทาน
จิตกปูชกเถราปทานที่ ๗ (๒๗๗)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาจิตกาธาร [๒๗๙] เราเที่ยวไปตามกระแสน้ำ ใกล้ฝั่งแม่น้ำจันทภาคา เราเก็บดอกย่านทราย ๗ ดอก มาบูชาจิตกาธาร ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาจิตกาธารใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการบูชาจิตกาธาร ใน กัลปที่ ๖๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิ พระนามว่าปฏิชัคคะ ทรง สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเรา ได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระจิตกปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ จิตกปูชกเถราปทาน
๒๗๗. อรรถกถาจิตกปูชกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๗ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า จนฺทภาคานที ตีเร เป็นสัตตมีวิภัตติใช้ในอรรถแห่งปัญจมีวิภัตติ แปลว่า แต่ฝั่งแห่งแม่น้ำ ชื่อว่าจันทภาคา.
บทว่า อนุโสตํ ความว่า เราเที่ยวไปตามกระแสน้ำ คือใต้กระแสน้ำไหล.
บทว่า สตฺต มาลุวปุปฺผานิ จิตมาโรปยึ อหํ ความว่า เราเก็บเอาดอกย่างทราย ๗ ดอก เอาทรายก่อเป็นสถูปแล้ว ทำการบูชาที่กองทรายอันวิจิตรนั้นแล้ว.
จบอรรถกถาจิตกปูชกเถราปทาน
อาลุวทายกเถราปทานที่ ๘ (๒๗๘)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายเหง้ามัน [๒๘๐] มีแม่น้ำใหญ่อันสวยงามน่าดู อยู่ใกล้ภูเขาหิมวันต์ ที่ใกล้แม่น้ำนั้น เรา ได้เห็นพระอรหันต์ผู้ปราศจากราคะ มีรัศมีสุกใสน่าใคร่เห็น เราเห็นท่าน ประกอบในความสงบระงับอย่างยิ่งแล้ว มีใจชื่นบาน เลื่อมใส ได้ถวาย เหง้ามันแก่ท่านด้วยมือทั้งสองของตน ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้ ถวายเหง้ามันใด ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย เหง้ามัน คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระอาลุวทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อาลุวทายกเถราปทาน.
๒๗๘. อรรถกถาอาลุวทายกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า มหาสินฺธุ สุทสฺสนา ความว่า ได้มีแม่น้ำชื่อว่ามหาสินธุ งดงามเป็นที่จับใจอย่างดียิ่ง เพราะงดงามน่าดูน่าชม มีน้ำใส มีทรายขาวสะอาด.
อธิบายว่า ณ ที่ใกล้แม่น้ำสินธุนั้น เราได้เห็นพระอรหันต์ผู้ปราศราคะ มีรัศมีสุกใส น่าใคร่ที่จะได้เห็นอีก มีรูปร่างงดงาม ท่านประกอบในความสงบระงับเป็นอย่างยิ่งแล้ว คือเป็นผู้พรั่งพร้อมทุกอย่าง.
บทว่า ทิสฺวาหํ วิมฺหิตาสโย ความว่า มีใจชื่นบาน คือเกิดความอัศจรรย์ใจว่า มาถึงภูเขาหิมวันต์อันน่ากลัวถึงเพียงนี้ได้อย่างไร.
บทว่า อาลุวํ ตสฺส ปาทาสึ ความว่า เรามีใจเลื่อมใสแล้ว ได้ถวายเหง้ามันโดยความเอื้อเฟื้อแด่พระอรหันต์นั้นแล้วแล.
จบอรรถกถาอาลุวทายกเถราปทาน
ปุณฑรีกเถราปทานที่ ๙ (๒๗๙)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายดอกบัวขาว [๒๘๑] ในกาลนั้น พระสยัมภูผู้มีรัศมี มีนามว่าโรมสะ เรามีจิตผ่องใส ได้ถวาย ดอกบัวขาวแด่ท่าน ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายดอกบัวขาวใน กาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายดอก บัวขาว คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปุณฑรีกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ปุณฑรีกเถราปทาน.
ตรณิยเถราปทานที่ ๑๐ (๒๘๐)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายสะพาน [๒๘๒] เรามีใจเลื่อมใส ได้ทำสะพานด้วยมือทั้งสองของตน ไว้ที่ทางใหญ่อันไม่ ราบเรียบ เพื่อต้องการให้ชาวโลกข้าม ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ทำ สะพานใด ด้วยกรรมนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการให้ สะพาน ในกัลปที่ ๕๕ แต่กัลปนี้ เราได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิองค์หนึ่ง พระนามว่าสโมคตะ สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษ เหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้ง ชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระตรณิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ตรณิยเถราปทาน.
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สุวรรณพิมโพหนิยเถราปทาน ๒. ติลมุฏฐิยเถราปทาน
๓. จังโกฏกิยเถราปทาน ๔. อัพภัญชนทายกเถราปทาน
๕. เอกัญชลิยเถราปทาน ๖. โปตถทายกเถราปทาน
๗. จิตกปูชกเถราปทาน ๘. อาลุวทายกเถราปทาน
๙. ปุณฑรีกเถราปทาน ๑๐. ตรณิยเถราปทาน
บัณฑิตนับคาถาได้ ๔๒ คาถา
จบ สุวรรณพิมโพหนวรรคที่ ๒๘
จบ ภาณวารที่ ๑๑
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น