ตุวรัฏฐิทายกเถราปทานที่ ๑ (๒๔๑)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายก้อนดินแดง [๒๔๓] ในกาลก่อน เราเป็นนายพรานเนื้อ
(เที่ยว) อยู่ในป่าใหญ่ เราเห็นดิน แดง จึงถือเอามาถวายแก่สงฆ์ ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทาน ใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวาย ก้อนดินแดง คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระตุวรัฏฐิทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
 |
จบ ตุวรัฏฐิทายกเถราปทาน.
ตุวรทายกวรรคที่ ๒๕
๒๔๑. อรรถกถาตุวรัฏฐทายกเถราปทาน๑-
๑- บาลีว่า ตุวรัฏฐิทายกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑ ในวรรคที่ ๒๕ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า ภริตฺวา ตุวรมาทาย ความว่า เราได้ถือเอาดินแดงด้วยภาชนะ แล้วได้ถวายแก่พระสงฆ์ผู้อยู่ในท่ามกลางป่า.
จบอรรถกถาตุวรัฏฐทายกเถราปทาน
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกบุนนาค [๒๔๔] เราใส่ลูกธนูไว้ในแล่งแล้ว เข้าไปยังท่ามกลางป่า ได้เห็นต้นบุนนาคมี ดอกเป็นพวง อันขึ้นอยู่ใกล้ทางเดิน จึงประคองด้วยมือทั้งสอง ประนมกร อัญชลีบนเศียรเกล้า บูชาแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าติสสะ ผู้เป็นเผ่า พันธุ์ของโลก ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอก ไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ใน กัลปที่ ๗๗ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่าสโมกขรณะ ทรง สมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระนาคเกสริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ นาคเกสริยเถราปทาน.
๒๔๒. อรรถกถานาคเกสริยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๒ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า ธนุํ อเทฺวชฺฌํ กตฺวา ความว่า ใส่ลูกธนูเที่ยวไปเพื่อฆ่าสัตว์มีเนื้อเป็นต้น.
บทว่า เกสรํ โอคตํ ทิสฺวา ความว่า เห็นต้นบุนนาคที่ดอกบานสะพรั่งเป็นพวง.
บทว่า พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ ความว่า เรามีจิตเลื่อมใส ยกขึ้นบูชาแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าติสสะ ผู้เสด็จไปถึงป่า.
จบอรรถกถานาคเกสริยเถราปทาน
นฬินเกสริยเถราปทานที่ ๓ (๒๔๓)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกบัว [๒๔๕] เราเป็นนกกาน้ำ เที่ยวอยู่ในท่ามกลางชาตสระ ครั้งนั้น เราได้เห็นพระ พุทธเจ้าผู้ประเสริฐกว่าเทวดา เสด็จไปในอากาศ เรามีใจผ่องใส เอา จะงอยปากคาบดอกบัวบูชาแด่พระพุทธเจ้า พระนามว่าติสสะ ผู้เป็นเผ่า พันธุ์ของโลก ในกัลปที่ ๙๒ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอก ไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา ใน กัลปที่ ๗๓ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้าจักรพรรดิพระนามว่า สัตตปัตตะ ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้ชัดแจ้งแล้ว พระ พุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระนฬินเกสริยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ นฬินเกสริยเถราปทาน.
๒๔๓. อรรถกถานฬินเกสริยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๓ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า ชลกุกฺกุโฏ ได้แก่ นกกาน้ำเที่ยวอยู่ในชาตสระ.
บทว่า ตุณฺเฑน เกสรึ คยฺห ความว่า เราได้เอาจะงอยปากคาบดอกบัว ยกขึ้นบูชาแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าติสสะ ผู้เสด็จไปทางอากาศ.
จบอรรถกถานฬินเกสริยเถราปทาน
วิรวิปุปผิยเถราปทานที่ ๔ (๒๔๔)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกท้าวยายม่อม [๒๔๖] พระผู้มีพระภาคผู้นำของโลก เสด็จดำเนินไปพร้อมด้วยพระขีณาสพหลาย พัน เราเก็บดอกท้าวยายม่อมบูชาแด่พระพุทธเจ้า ในกัลปที่ ๙๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งพุทธบูชา คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระวิรวิปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ วิรวิปุปผิยเถราปทาน.
๒๔๔. อรรถกถาวิรวปุปผิยเถราปทาน
๑- บาลีว่า วิรวิปุปผิยเถราปทาน.
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๔ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า วิรวปุปฺผมาทาย ความว่า เราได้ถือเอากลุ่มดอกไม้อันได้นามว่า วิรวํ (ดอกเท้ายายม่อม) เพราะเบ่งบานในเวลาที่นกส่งเสียงร้องดัง เพราะร้องได้หลายเสียง คือส่งเสียงดังแล้ว ยกขึ้นบูชาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ.
จบอรรถกถาวิรวปุปผิยเถราปทาน
กุฏิธูปกเถราปทานที่ ๕ (๒๔๕)
ว่าด้วยผลแห่งการให้เครื่องอบ [๒๔๗] เราเป็นคนรักษาพระคันธกุฎีของพระผู้มีพระภาค พระนามว่าสิทธัตถะ เรา มีจิตเลื่อมใส อบพระคันธกุฎีให้หอมด้วยมือทั้งสองของตน ตามกาลอัน สมควร ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ทำกรรมใด ในกาลนั้น ด้วยกรรม นั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการให้เครื่องอบกลิ่นหอม คุณ วิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้ แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้ ทราบว่า ท่านพระกุฏิธูปกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ กุฏิธูปกเถราปทาน.
๒๔๕. อรรถกถากุฏิธูปกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๕ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า กุฏิโคปโก คือ เป็นคนรักษาเสนาสนะ.
บทว่า กาเลน กาลํ ธูเปสึ ความว่า เราได้อบพระคันธกุฎีให้หอมตามกาลอันสมควรที่มาถึงเข้า.
อธิบายว่า เราทำพระคันธกุฎีให้มีกลิ่นหอมด้วยธูป.
อธิบายว่า เราได้อบกลิ่นหอมด้วยธูปที่คันธกุฎีตามกาลอันสมควร แด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ.
จบอรรถกถากุฏิธูปกเถราปทาน
ปัตตทายกเถราปทานที่ ๖ (๒๔๖)
ว่าด้วยผลแห่งการถวายบาตร [๒๔๘] ด้วยการฝึกอย่างดีเยี่ยม เราได้ถวายบาตรแด่พระผู้มีพระภาค พระนามว่า สิทธัตถะ ผู้แสวงหาคุณอันใหญ่ ผู้ตรง ผู้คงที่ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เราได้ถวายทานใด ในกาลนั้น ด้วยทานนั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผล แห่งการถวายบาตร คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระปัตตทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ปัตตทายกเถราปทาน
ธาตุปูชกเถราปทานที่ ๗ (๒๔๗)
ว่าด้วยผลแห่งการบำรุงพระธาตุ [๒๔๙] เมื่อพระโลกนาถพระนามว่าสิทธัตถะ ผู้สูงสุดกว่านระ เสด็จนิพพาน แล้ว เราได้พระธาตุองค์หนึ่ง ของพระผู้มีพระภาคจอมสัตว์ ผู้คงที่ เรา เก็บพระธาตุของพระพุทธเจ้า ผู้เป็นเผ่าพันธ์พระอาทิตย์นั้นไว้บูชาตลอด ๕ ปี ดังพระองค์ผู้สูงสุดกว่านระยังดำรงอยู่ ในกัลปที่ ๙๔ แต่กัลปนี้ เรา ได้บูชาพระธาตุใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลเพราะ บำรุงพระธาตุ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และ อภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระธาตุปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ ธาตุปูชกเถราปทาน.
สัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทานที่ ๘ (๒๔๘)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกมะลิ [๒๕๐] ในกาลนั้น เราได้วางดอกมะลิซ้อน ๗ ดอกไว้บนศีรษะ บูชาแด่พระพุทธเจ้าพระนามว่าเวสสภู ผู้สูงสุดกว่านระ ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จักทุคติเลย นี้เป็นผลแห่ง การบูชาด้วยดอกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระสัตตสัตตลิปุปผปูชกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการ ฉะนี้แล
จบ สัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน
๒๔๘. อรรถกถาสัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๘ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า สตฺต สตฺตลิปุปฺผานิ ความว่า เราได้วางดอกไม้ ๗ ดอกคือดอกมะลิซ้อนไว้บนศีรษะ ยกขึ้นบูชาแด่พระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าเวสสภู.
จบอรรถกถาสัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน
พิมพิชาลปุปผิยเถราปทานที่ ๙ (๒๔๙)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกมะกล่ำหลวง [๒๕๑] พระสยัมภูชินเจ้าผู้อัครบุคคล พระนามว่าปทุมุตระ ทรงประกาศสัจจะ ๔ ทรงแสดงอมฤตบท ในกาลนั้น เราทำดอกมะกล่ำหลวงให้แน่น บูชาแด่ พระพุทธเจ้าผู้จอมสัตว์ ผู้คง ที่ในกัลปที่ ๖๘ แต่กัลปนี้ ได้มีพระเจ้า- จักรพรรดิ ๔ พระองค์ ทรงพระนามว่ากิญชไกรสร ทรงสมบูรณ์ด้วยแก้ว ๗ ประการ มีพลมาก คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้. ทราบว่า ท่านพระพิมพิชาลปุปผิยเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ พิมพิชาลปุปผิยเถราปทาน.
๒๔๙. อรรถกถาพิมพิชาลปุปผิยเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๙ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า พิมฺพิชาลกปุปฺผานิ ความว่า เราได้เอาดอกมะกล่ำหลวงบูชาพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่าสิทธัตถะ.
จบอรรถกถาพิมพิชาลปุปผิยเถราปทาน
อุททาลทายกเถราปทานที่ ๑๐ (๒๕๐)
ว่าด้วยผลแห่งการบูชาด้วยดอกคูน [๒๕๒] พระสยัมภูผู้ไม่ทรงแพ้อะไรๆ มีพระนามชื่อว่ากุกกุธะ เสด็จออกจากป่า ชัฏ เสด็จถึงแม่น้ำใหญ่ ในกาลนั้น เรามีใจเลื่อมใส ได้ถือเอาดอกคูนมา ถวายแด่พระสยัมภู ผู้สำรวมอินทรีย์เป็นอันดี ผู้ซื่อตรง ในกัลปที่ ๓๑ แต่กัลปนี้ เราได้บูชาพระพุทธเจ้าด้วยดอกไม้ใด ด้วยการบูชานั้น เราไม่รู้จัก ทุคติเลย นี้เป็นผลแห่งการถวายดอกไม้ คุณวิเศษเหล่านี้ คือ ปฏิสัมภิทา ๔ วิโมกข์ ๘ และอภิญญา ๖ เราทำให้แจ้งชัดแล้ว พระพุทธศาสนาเราได้ทำเสร็จแล้ว ดังนี้ ทราบว่า ท่านพระอุททาลทายกเถระได้กล่าวคาถาเหล่านี้ ด้วยประการฉะนี้แล.
จบ อุททาลทายกเถราปทาน.
รวมอปทานที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. ตุวรัฏฐิทายกเถราปทาน ๒. นาคเกสริยเถราปทาน
๓. นฬินเกสริยเถราปทาน ๔. วิรวิปุปผิยเถราปทาน
๕. กุฏิธูปกเถราปทาน ๖. ปัตตทายกเถราปทาน
๗. ธาตุปูชกเถราปทาน ๘. สัตตสัตตลิปุปผปูชกเถราปทาน
๙. พิมพิชาลปุปผิยเถราปทาน ๑๐. อุททาลทายกเถราปทาน
บัณฑิตทั้งหลายนับคาถาได้ ๓๗ คาถา ฉะนี้แล
จบ ตุวรทายิวรรคที่ ๒๕.
๒๕๐. อรรถกถาอุททาลทายกเถราปทาน
พึงทราบเรื่องราวในอปทานที่ ๑๐ ดังต่อไปนี้ :-
บทว่า อุทฺทาลกํ คเหตฺวาน ความว่า เราได้เก็บเอาดอกคูนที่เกิดใกล้ชาตสระ มาบูชาพระผู้มีพระภาคเจ้าพระนามว่ากกุสันธะ.๑-
คำที่เหลือมีเนื้อความพอจะรู้ได้ง่ายทีเดียวแล.
๑- บาลี กุกกุธะ.
จบอรรถกถาอุททาลทายกเถราปทาน
จบอรรถกถาตุวรทายิวรรคที่ ๒๕
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น