มหาภารตะ (ภาษาอังกฤษ) โดย Kisari Mohan Ganguli | 2,566,952 คำ | ISBN-10: 8121505933
ไวสัมปะยานะกล่าวว่า "แล้วพวกบุตรของปาณฑุ ก็พูดกับ มาร์คันเทยะอีกว่า “ท่านได้เล่าให้เราฟังถึงความยิ่งใหญ่ของพราหมณ์แล้ว บัดนี้เราปรารถนาที่จะได้ยินถึงความยิ่งใหญ่ของกษัตริย์! ” เมื่อพวกเขากล่าวเช่นนี้ฤๅษีมาร์กันเดยะผู้ยิ่งใหญ่ก็พูดว่า จงฟังความยิ่งใหญ่ของกษัตริย์กษัตริย์องค์หนึ่งเถิด กษัตริย์องค์หนึ่งนามว่าสุโหตรามาจาก เผ่า กุรุเสด็จไปเยี่ยมเยียนฤๅษี ผู้ยิ่งใหญ่ ขณะที่พระองค์กำลังเสด็จกลับจากการเสด็จเยือนครั้งนั้น
พระองค์ทอดพระเนตรเห็นพระเจ้าสีวีพระโอรสของพระอุสินาราประทับอยู่บนรถ และเมื่อทั้งสองเสด็จมาถึง ต่างทรงให้เกียรติกันและกันตามพระชนม์ชีพถือว่าตนมีคุณสมบัติทัดเทียมกับผู้อื่น แต่ก็ไม่ยอมหลีกทางให้ผู้อื่น
และในขณะนั้นนารทะก็ปรากฏกายขึ้นที่นั่น และเมื่อเห็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นฤๅษี สวรรค์ ก็ถามว่า ‘เหตุใดพวกท่านทั้งสองจึงมายืนขวางทางกันอยู่ตรงนี้?’
เมื่อถามทั้งสองอย่างนี้แล้ว นารทจึงทูลว่า “โอ้ พระผู้ศักดิ์สิทธิ์ อย่าได้ตรัสเช่นนั้นเลย เหล่าปราชญ์โบราณได้กล่าวไว้แล้วว่า ควรมอบหนทางให้แก่ผู้ที่สูงกว่าหรือผู้ที่มีความสามารถมากกว่า อย่างไรก็ตาม พวกเราที่ยืนขวางทางกันและกันนั้น เท่าเทียมกันในทุกด้าน เมื่อพิจารณาอย่างถูกต้องแล้ว ย่อมไม่มีผู้ใดเหนือกว่าในหมู่พวกเรา”
เมื่อพวกเขากล่าวเช่นนี้ นารทะก็สวดพระคาถาสามองค์(ได้แก่โศลก ๓ องค์)
“โอ้ พวกเจ้าแห่งเผ่ากูรู ผู้ที่ชั่วร้ายย่อมประพฤติชั่วแม้ต่อผู้ที่ถ่อมตน ผู้ที่ถ่อมตนย่อมประพฤติด้วยความถ่อมตนและซื่อสัตย์ต่อผู้ที่ชั่วร้าย! ผู้ที่ซื่อสัตย์ย่อมประพฤติซื่อสัตย์แม้ต่อผู้ที่ไม่ซื่อสัตย์ ทำไมเขาจึงไม่ประพฤติซื่อสัตย์ต่อผู้ที่ซื่อสัตย์เล่า?
ผู้ที่ซื่อสัตย์ย่อมมองการรับใช้ที่พระองค์ทำแก่เขาว่ายิ่งใหญ่กว่าที่เป็นอยู่ร้อยเท่า เรื่องนี้ไม่เป็นที่ประจักษ์ในหมู่เหล่าเทพหรือ? แน่นอนว่าพระราชโอรสของอุสินาราผู้ทรงคุณธรรมนั้นยิ่งใหญ่กว่าเจ้า
บุคคลควรชนะคนต่ำต้อยด้วยทาน ชนะคนอสัตย์ด้วยสัจจะ ชนะคนทำชั่วด้วยการอภัยโทษ และชนะคนทุจริตด้วยความซื่อสัตย์ ทั้งสองท่านมีใจกว้างขวาง ขอให้คนหนึ่งในพวกท่านหลีกไป ตามที่ระบุไว้ในโศลกข้าง ต้น
เมื่อนารทกล่าวดังนั้นก็นิ่งเงียบไป เมื่อได้ยินสิ่งที่นารทกล่าว กษัตริย์แห่งเผ่ากุรุก็เสด็จประพาสพระสีวีทรงสรรเสริญความสำเร็จอันมากมายของพระองค์ ทรงเปิดทางให้และเสด็จดำเนินไป แม้แต่นารทยังทรงพรรณนาถึงพระพรอันประเสริฐของกษัตริย์กษัตริย์ไว้เช่นนี้
มาร์กันเดยะกล่าวต่อว่า “ฟังเรื่องอื่นต่อไปสิ
วันหนึ่ง ขณะที่พระเจ้ายาติพระราชโอรสของพระนหุศประทับนั่งบนบัลลังก์ ท่ามกลางราษฎร ก็มีพราหมณ์ รูปหนึ่งมาหาพระองค์ ปรารถนาจะขอทรัพย์สมบัติจากพระอุปัชฌาย์ของพระองค์ พราหมณ์รูปนั้นจึงเข้าไปเฝ้าพระราชา แล้วทูลว่า
“ข้าแต่พระราชา ข้าพระองค์ขอพระองค์โปรดประทานทรัพย์สมบัติแก่พระอาจารย์ของข้าพระองค์ตามพันธสัญญาของข้าพระองค์”
และกษัตริย์ก็ตรัสว่า “ข้าแต่พระผู้ศักดิ์สิทธิ์ โปรดบอกฉันว่าพันธสัญญาของคุณคืออะไร”
แล้วพราหมณ์ก็กล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ในโลกนี้ เมื่อมนุษย์ถูกขอทาน พวกเขาก็ดูหมิ่นผู้ขอทาน ฉะนั้น ข้าพระองค์จึงทูลถามพระองค์ว่า พระองค์จะทรงโปรดประทานสิ่งที่ข้าพระองค์ขอ และสิ่งที่ข้าพระองค์ตั้งใจไว้ด้วยพระทัยเช่นไร”
และกษัตริย์ก็ทรงตอบว่า
“เมื่อให้สิ่งใดไปแล้ว ข้าพเจ้าไม่เคยโอ้อวดเลย ไม่เคยฟังคำวิงวอนขอสิ่งที่ให้ไม่ได้ แต่ข้าพเจ้าฟังคำอธิษฐานขอสิ่งที่ให้ไม่ได้ และเมื่อให้ไปแล้ว ข้าพเจ้าก็มีความสุขเสมอ ข้าพเจ้าจะให้วัวแก่ท่านหนึ่งพันตัว พราหมณ์ที่ขอของขวัญจากข้าพเจ้านั้นมีค่าสำหรับข้าพเจ้าเสมอ ข้าพเจ้าไม่เคยโกรธคนที่มาขอ และไม่เคยเสียใจที่ได้ให้สิ่งใดไป!”
แล้วพราหมณ์ก็เอาโคหนึ่งพันตัวจากพระเจ้าแผ่นดินแล้วไป”
ไวสัมปยานะกล่าวว่า “โอรสของปาณฑุได้กล่าวกับฤๅษี อีกครั้งหนึ่ง ว่า “จงบอกพวกเราให้ทราบถึงโชคลาภอันสูงส่งของกษัตริย์! ”
และมาร์กันเดยะกล่าวว่า
มีกษัตริย์สองพระองค์นามว่าวฤษทรรภและเสฏุกะทั้งสองพระองค์เชี่ยวชาญเรื่องศีลธรรมและอาวุธสำหรับโจมตีและป้องกันตัว และเสฏุกะทรงทราบว่า วฤษทรรภได้ปฏิญาณไว้ตั้งแต่เด็กว่าจะไม่ถวายโลหะอื่นใดแก่พราหมณ์นอกจากทองคำและเงิน
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วพราหมณ์ผู้หนึ่ง เมื่อศึกษาพระเวทเสร็จแล้วมาหาเสดูกาและกล่าวคำอวยพรแก่เขา และขอทรัพย์สมบัติจากเขาเพื่ออุปัชฌาย์ของเขา โดยกล่าวว่า “ขอม้าสักพันตัวเถิด”
และเมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว เซดูกาจึงกล่าวแก่เขาว่า
“ข้าพเจ้าไม่อาจให้สิ่งนี้แก่ท่านเพื่อเป็นพระอุปัชฌาย์ได้ ฉะนั้น ท่านจงไปเฝ้าพระเจ้าวรสารพราหมณ์เถิด เพราะพราหมณ์ทรงเป็นกษัตริย์ผู้ทรงคุณธรรมยิ่งนัก จงไปวิงวอนต่อพระองค์เถิด พระองค์จะทรงโปรดประทานพรตามที่ท่านขอ แม้สิ่งนี้เป็นเพียงคำปฏิญาณที่พระองค์มิได้ตรัสไว้ก็ตาม”
พราหมณ์ได้ยินถ้อยคำเหล่านี้ว่า พระราชาทรงไปหาพระวรสารภี และขอม้าหนึ่งพันตัวจากพระองค์ แล้วทรงวิงวอนด้วยคำเหล่านี้ พระองค์จึงทรงฟาดพระวรสารภีด้วยแส้ แล้วพระวรสารภีก็ตรัสว่า 'แม้ข้าพเจ้าจะบริสุทธิ์ แต่เหตุใดท่านจึงโจมตีข้าพเจ้าเช่นนี้?'
และพราหมณ์ก็กำลังจะสาปแช่งพระราชา เมื่อพระราชาตรัสว่า “โอ้ พราหมณ์ ท่านสาปแช่งผู้ที่ไม่ให้สิ่งที่ท่านขอหรือ? หรือว่าการกระทำเช่นนี้เหมาะสมสำหรับพราหมณ์?”
และพราหมณ์ก็กล่าวว่า “โอ้ ราชาแห่งราชา ผู้ซึ่งเสดูกาส่งมาหาท่าน ข้าพเจ้ามาเฝ้าท่านก็เพื่อสิ่งนี้”
กษัตริย์ตรัสว่า “ข้าจะถวายบรรณาการใดๆ ก็ตามที่ข้าจะมอบให้เจ้าได้ก่อนรุ่งสางจะสิ้นสุดลง ข้าจะส่งคนที่ถูกข้าเฆี่ยนตีกลับไปมือเปล่าได้อย่างไร”
และเมื่อตรัสดังนี้แล้ว กษัตริย์ก็ทรงแบ่งทรัพย์สมบัติทั้งหมดในวันนั้นให้แก่พราหมณ์ผู้นั้น ซึ่งมีมูลค่ามากกว่าม้าหนึ่งพันตัวเสียอีก”
" มาร์กันเดยะกล่าวว่า
วันหนึ่ง เหล่าทวยเทพได้ตกลงกันว่าจะเสด็จลงมายังโลกมนุษย์ เพื่อทดสอบคุณงามความดีและคุณธรรมของพระเจ้าสีวิพระราชโอรสของ พระ อุสินาราแล้วตรัสกันว่า “ เอาล่ะ ” พระอัคนีและพระอินทร์เสด็จมายังโลกมนุษย์ พระอัคนีจึงเสด็จมาในรูปนกพิราบบินหนีจากพระอินทร์ พระอินทร์จึงทรงไล่ตามพระองค์ไปในรูปร่างเหยี่ยว และนกพิราบตัวนั้นก็ตกลงบนตักของพระเจ้าสีวิ ซึ่งประทับบนอาสนะอันประเสริฐ
แล้วปุโรหิตจึงกล่าวแก่พระราชาว่า
นกพิราบตัวนี้กลัวเหยี่ยวและปรารถนาจะรักษาชีวิตของมัน จึงมาหาท่านเพื่อความปลอดภัย เหล่าบัณฑิตได้กล่าวไว้ว่า การที่นกพิราบตกลงบนร่างของตนนั้น ย่อมเป็นลางบอกเหตุอันตรายใหญ่หลวง กษัตริย์ผู้รู้แจ้งเห็นจริง จงสละทรัพย์สมบัติเพื่อเอาตัวรอดจากอันตรายนั้นเถิด
และนกพิราบยังทูลพระราชาอีกว่า
ข้าพเจ้ากลัวเหยี่ยวและปรารถนาจะรักษาชีวิต จึงมาหาท่านเพื่อขอความคุ้มครอง ข้าพเจ้าเป็นมุนี ข้าพเจ้า แปลงกายเป็นนกพิราบ จึงมาหาท่านเพื่อขอความคุ้มครอง แท้จริง ข้าพเจ้าแสวงหาท่านเพื่อเป็นชีวิตของข้าพเจ้า จงรู้จักข้าพเจ้าในฐานะผู้มีความรู้ในพระเวท ในฐานะผู้ดำเนิน ชีวิตตามหลัก พรหมจรรย์ในฐานะผู้รู้จักควบคุมตนเองและคุณธรรมแบบนักบวช
และขอทรงรู้จักข้าพเจ้ายิ่งขึ้นไปอีกว่า ข้าพเจ้าไม่เคยกล่าวคำหยาบต่อพระอาจารย์ ข้าพเจ้าเป็นผู้มีคุณธรรมทุกประการอย่างแท้จริง ข้าพเจ้าเป็นผู้ปราศจากบาป ข้าพเจ้าท่องพระเวท ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ข้าพเจ้ารู้จักเสียงของพระเวท ข้าพเจ้าได้ศึกษาพระเวททุกตัวอักษรแล้ว ข้าพเจ้ามิใช่นกพิราบ โอ้ อย่ายอมให้เหยี่ยวจับข้า การสละพราหมณ์ ผู้รู้แจ้งและบริสุทธิ์ นั้นมิใช่ของขวัญอันประเสริฐ
และเมื่อนกพิราบกล่าวเช่นนั้น เหยี่ยวก็ทูลพระราชาว่า สัตว์ทั้งหลายมิได้มาเกิดในโลกตามลำดับชั้นเดียวกัน ในลำดับชั้นแห่งการสร้าง พระองค์อาจถือกำเนิดจากนกพิราบตัวนี้ในชาติก่อนๆ ได้ พระองค์ไม่สมควรที่จะทรงขัดขวางอาหารของข้าพระองค์ด้วยการปกป้องนกพิราบตัวนี้ (ถึงแม้นกพิราบตัวนี้จะเป็นบิดาของพระองค์ก็ตาม)
และเมื่อตรัสดังนี้แล้ว พระราชาจึงตรัสว่า ก่อนหน้านี้มีใครเคยเห็นนกพูดจาบริสุทธิ์ของมนุษย์เช่นนี้บ้างไหม? เมื่อรู้ว่านกพิราบตัวนี้และเหยี่ยวตัวนี้พูดอะไร เราจะประพฤติตนตามคุณธรรมได้อย่างไรในปัจจุบัน ผู้ที่ยอมสละสัตว์ที่หวาดกลัวเพื่อแสวงหาความคุ้มครองให้แก่ศัตรู จะไม่ได้รับความคุ้มครองเมื่อเขาต้องการมัน แท้จริงแล้ว แม้เมฆฝนก็ไม่โปรยปรายลงมาให้เขาตามฤดู และถึงแม้เมล็ดพันธุ์จะกระจัดกระจายไป ก็ไม่งอกงามให้เขา
ผู้ใดละทิ้งสัตว์ที่ทุกข์ระทมแสวงหาความคุ้มครองจากศัตรู ย่อมต้องเห็นลูกหลานของตนตายตั้งแต่ยังเด็ก บรรพบุรุษของคนเช่นนี้ไม่อาจสถิตในสรวงสวรรค์ได้ แท้จริงแล้ว แม้แต่เทพเจ้าก็ปฏิเสธไม่รับเครื่องบูชาเนยใสที่เขาเทลงในกองไฟ ผู้ใดละทิ้งสัตว์ที่หวาดกลัวแสวงหาความคุ้มครองจากศัตรู ย่อมถูกเทพเจ้าที่มีพระอินทร์เป็นประมุขฟาดฟันด้วยสายฟ้า
อาหารที่เขากินนั้นไม่บริสุทธิ์ และเขาผู้ซึ่งมีจิตใจ คับแคบ ย่อมร่วงหล่นจากสวรรค์ในไม่ช้า โอ้ เหยี่ยวเอ๋ย จงให้ชาวเผ่าสีวินำวัวที่หุงสุกด้วยข้าวมาวางไว้ตรงหน้าเจ้า แทนนกพิราบตัวนี้เสียเถิด และขอให้พวกเขานำอาหารอันอุดมสมบูรณ์ไปยังที่ซึ่งเจ้าอาศัยอยู่ด้วยความยินดีด้วยเถิด
และเหยี่ยวได้ยินดังนั้นก็พูดว่า
“ข้าแต่พระราชา ข้าพระองค์มิได้ขอโคตัวผู้ หรือเนื้ออื่นใด หรือปริมาณมากไปกว่านกพิราบตัวนี้เลย เทพเจ้าประทานให้ข้าพระองค์แล้ว สัตว์ตัวนี้จึงเป็นอาหารของข้าพระองค์ในวันนี้ เนื่องด้วยความตายที่ถูกกำหนดไว้แล้ว ฉะนั้น ข้าแต่พระราชา โปรดประทานมันให้แก่ข้าพระองค์เถิด”
พระราชาตรัสว่า เหยี่ยวจึงตรัสว่า
“ให้คนของข้าได้เห็นและนำวัวตัวนั้นมาหาเจ้าอย่างระมัดระวังพร้อมทั้งร่างกายที่สมบูรณ์ทุกส่วน ขอให้วัวตัวนั้นเป็นค่าไถ่ของสัตว์ร้ายตัวนี้ที่กำลังหวาดกลัว และขอให้มันถูกนำมาหาเจ้าต่อหน้าต่อตาข้า โอ้ อย่าฆ่านกพิราบตัวนี้เลย! ข้าจะยอมสละชีวิตทั้งชีวิตของข้า แต่ข้าก็ไม่ยอมสละนกพิราบตัวนี้ เจ้าไม่รู้หรือไงว่าสัตว์ร้ายตัวนี้ดูราวกับเป็นเครื่องบูชาที่ผสมน้ำโสม ”
ข้าแต่พระผู้ทรงพระพร โปรดหยุดความลำบากยากเข็ญเช่นนี้เสียที ข้าไม่อาจยกนกพิราบให้เจ้าได้ ไม่ว่าด้วยวิธีใดก็ตาม หรือ โอ้ เหยี่ยวเอ๋ย หากเจ้าพอพระทัย โปรดสั่งให้ข้าทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพื่อเจ้า ซึ่งเจ้าอาจพอใจ และเมื่อทำแล้ว ชาวเผ่าสิวิก็จะยังอวยพรข้าด้วยความยินดี ข้าสัญญากับเจ้าว่าข้าจะทำสิ่งที่เจ้าได้กระทำกับข้า
และเมื่อพระราชาทรงอุทธรณ์แล้ว เหยี่ยวก็กล่าวว่า “โอ้พระราชา ถ้าพระองค์ทรงประทานเนื้อให้ข้าพระองค์เท่ากับน้ำหนักนกพิราบ โดยตัดออกจากต้นขาขวาของพระองค์ พระองค์จะทรงรักษานกพิราบนั้นไว้ได้อย่างดีหรือไม่ พระองค์จะทรงทำสิ่งที่ข้าพระองค์พอใจ และสิ่งที่ชาวเผ่าสิวีจะสรรเสริญ”
และกษัตริย์ทรงตกลงตามนี้ จึงทรงตัดเนื้อจากต้นขาขวาของพระองค์มาชั่งกับนกพิราบ แต่นกพิราบหนักกว่าเดิม แล้วพระราชาก็ตัดเนื้อของพระองค์อีกชิ้นหนึ่ง แต่นกพิราบกลับหนักกว่าเดิม แล้วพระราชาก็ตัดเนื้อจากทุกส่วนของร่างกาย แล้ววางลงบนตาชั่ง แต่นกพิราบกลับหนักกว่าเดิม แล้วพระราชาก็เสด็จขึ้นตาชั่ง พระองค์ไม่ทรงเศร้าโศกเสียใจเลย เมื่อเห็นเช่นนี้ เหยี่ยวก็หายไปที่นั่นพลางตรัสว่า (นกพิราบได้รับการช่วยเหลือ แล้ว)
แล้วกษัตริย์ก็ทรงถามนกพิราบว่า
“โอ นกพิราบเอ๋ย จงให้ชาวซีวิสรู้ว่าเหยี่ยวเป็นใคร ไม่มีใครนอกจากพระผู้เป็นเจ้าแห่งจักรวาลเท่านั้นที่จะสามารถทำอย่างที่พระองค์ทำได้ โอ้ พระผู้ศักดิ์สิทธิ์ โปรดตอบคำถามของข้าข้อนี้ด้วยเถิด!”
แล้วนกพิราบก็พูดว่า
'ข้าคืออัคนีผู้มีธงควัน เรียกอีกอย่างว่าไวศวนาระ เหยี่ยวนั้นมิใช่อื่นใด นอกจาก พระเจ้าของ สาจีผู้ทรงอาวุธสายฟ้า โอ้ บุตรแห่งสุราถะเจ้าเป็นโคในหมู่มนุษย์ เรามาเพื่อทดสอบเจ้า'
ข้าแต่พระราชา เศษเนื้อเหล่านี้ที่พระองค์ทรงตัดออกด้วยดาบจากพระวรกายเพื่อช่วยข้าพระองค์ ได้สร้างรอยแผลบนพระวรกายของพระองค์ ข้าพระองค์จะทำให้รอยแผลเหล่านี้เป็นมงคลและงดงาม จะเป็นสีทองอร่าม มีกลิ่นหอมหวาน พระองค์จะทรงได้รับชื่อเสียงเลื่องลือและเป็นที่เคารพนับถือจากเหล่าทวยเทพและฤๅษี และทรง ปกครอง ราษฎรเหล่านี้ของพระองค์ไปชั่วกาลนาน และจะมีโอรสเกิดขึ้นจากสีข้างของพระองค์ พระองค์จะทรงพระนามว่า ก ปปาตโรมัน
โอ้พระราชา พระองค์จะได้บุตรที่มีชื่อว่ากปาตโรมันจากร่างกายของพระองค์เอง และพระองค์จะได้เห็นเขาเป็นผู้ยิ่งใหญ่ในบรรดาเหล่าสอราถะผู้มีชื่อเสียงโด่งดัง มีความกล้าหาญ และมีความงามอันยิ่งใหญ่!”
ไวสัมปะยานะกล่าวว่า “บุตรปาณฑุ ได้กล่าวกับ มาร์คันเทยะอีกครั้งว่า “จงบอกเราอีกครั้งถึงความโชคดีของกษัตริย์ทั้งหลาย”
และมาร์กันเดยะกล่าวว่า
'มีกษัตริย์หลายพระองค์เสด็จมาร่วมพิธีถวายม้าของพระเจ้าอัษฏกะแห่ง วงศ์ วิศวมิตร และยังมีพี่น้องสามคนของพระเจ้าอัษฏกะ คือ พระปรตระนะพระวสุมนัส และพระสีวีพระราชโอรสของพระอุสินาระมาร่วมพิธีถวายม้าด้วย และเมื่อการบูชายัญเสร็จสิ้นลงแล้ว อัชฏกะก็ขับรถไปพร้อมกับพี่น้องของเขา เมื่อพวกเขาเห็นนารทกำลังเดินมาทางนั้น พวกเขาก็ทักทายฤๅษี สวรรค์ และกล่าวแก่เขาว่า 'ร่วมนั่งรถคันนี้ไปกับเรา'
นารทกล่าวว่าจงเป็นเช่นนั้นเถิดแล้วเสด็จขึ้นรถ แล้วมีกษัตริย์องค์หนึ่งในบรรดากษัตริย์เหล่านั้น เมื่อได้โปรดพระฤๅษีนารทผู้ศักดิ์สิทธิ์และศักดิ์สิทธิ์แล้ว จึงตรัสว่า “ข้าแต่พระผู้ศักดิ์สิทธิ์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะถามท่านบางประการ”
ฤาษี จึงตรัสว่า “จงถาม”
และบุคคลนั้นก็อนุญาตแล้วกล่าวว่า “พวกเราทั้งสี่คนล้วนมีอายุยืนยาวและมีคุณธรรมทุกประการ ฉะนั้น พวกเราจึงจะได้รับอนุญาตให้ไปสวรรค์ชั้นใดชั้นหนึ่ง และสถิตอยู่ที่นั่นเป็นเวลานาน แต่ใครในหมู่พวกเราจะล้มลงก่อนกันเล่า ข้าแต่พระราชา”
ฤาษี ถามดังนี้ว่า “อัษฎากะนี้จะเสด็จลงมาเป็นอันดับแรก”
แล้วผู้ถามก็ถามว่า ‘เพราะเหตุใด?’
ฤาษี จึงตอบว่า 'ฉันอาศัยอยู่ที่คฤหาสน์อัษฏกะเป็นเวลาสองสามวัน วันหนึ่งท่านอุ้มฉันขึ้นรถออกจากเมือง และที่นั่นฉันได้เห็นวัวหลายพันตัวมีสีแตกต่างกัน
เมื่อข้าพเจ้าเห็นวัวเหล่านั้น ข้าพเจ้าจึงถามอัษฏกะว่าวัวเหล่านั้นเป็นของใคร อัษฏกะจึงตอบข้าพเจ้าว่า ' ฉันได้ยกวัวพวกนี้ไปแล้ว '
ด้วยคำตอบนี้ เขาได้แสดงออกถึงการสรรเสริญตนเอง คำตอบนี้เองที่อัษฎากะจะได้ที่จะลงมา.'
และเมื่อนารทะกล่าวเช่นนั้นแล้ว คนหนึ่งก็ถามอีกว่า “พวกเราสามคนจะได้อยู่บนสวรรค์ ในพวกเราสามคน ใครจะตกลงไปก่อนกัน?”
ฤาษี จึงตอบว่า 'ปราตานา'
และผู้ถามก็ถามว่า ‘เพราะเหตุใด?’
ฤาษี จึงตอบว่า 'ฉันเคยอาศัยอยู่ที่ปราตานาหลายวันเหมือนกัน วันหนึ่งเขาอุ้มฉันขึ้นรถด้วย ขณะที่กำลังทำเช่นนั้น ก็มีพราหมณ์ คนหนึ่ง ถามพระองค์ว่า “ ขอม้าให้ฉันสักตัวหนึ่ง ”
แล้วปราตธานก็ตอบว่า “ เมื่อกลับมาแล้ว ฉันจะให้อันหนึ่งแก่คุณ !”
แล้วพราหมณ์ก็กล่าวว่า “ ขอให้สิ่งนั้นมาให้ฉันโดยเร็วเถิด ”
ขณะที่พราหมณ์กล่าวคำเหล่านั้น พระราชาจึงประทานม้าที่เทียมล้อขวาให้แก่พราหมณ์นั้นต่อมาพราหมณ์อีกองค์หนึ่งได้เข้ามาหาพราหมณ์นั้น ด้วยความประสงค์จะได้ม้า พระราชาตรัสสั่งพราหมณ์นั้นด้วยประการเดียวกัน จึงประทานม้าที่เทียมล้อซ้ายให้แก่พราหมณ์นั้น แล้วพระราชาก็พระราชทานม้านั้นให้แก่พราหมณ์นั้น แล้วเสด็จดำเนินไป
ทันใดนั้นพราหมณ์อีกองค์หนึ่งก็มาหาพระราชาด้วยความประสงค์จะได้ม้า พระราชาจึงทรงมอบม้าที่ด้านหน้าซ้ายของรถให้พระองค์ พร้อมกับปลดแอกม้าออก เมื่อทำเช่นนั้นแล้ว พระราชาก็เสด็จต่อไป ทันใดนั้นพราหมณ์อีกองค์หนึ่งก็มาหาพระราชาด้วยความประสงค์จะได้ม้า
และกษัตริย์ตรัสแก่เขาว่า “ เมื่อกลับมา เราจะให้ม้าแก่เจ้า ”
แต่พราหมณ์กล่าวว่า “ ขอให้ม้าตัวนั้นจงมาให้ฉันโดยเร็วเถิด ”
แล้วพระราชาก็ทรงมอบม้าเพียงตัวเดียวที่พระองค์มีให้แก่เขา พระองค์จึงทรงจับแอกของรถด้วยพระองค์เอง แล้วทรงเริ่มลากมัน
ขณะที่ท่านทำเช่นนั้น ท่านก็กล่าวว่า “ บัดนี้ไม่มีอะไรสำหรับพราหมณ์ อีกต่อไปแล้ว ”
จริงอยู่ที่พระราชาทรงสละราชสมบัติ แต่ทรงกระทำด้วยความหมิ่นประมาท และด้วยพระดำรัสของพระองค์ พระองค์จะต้องเสด็จลงมาจากสวรรค์
และเมื่อฤๅษีกล่าวเช่นนั้นแล้ว ในบรรดาสองคนที่เหลืออยู่ คนหนึ่งก็ถามว่า 'ระหว่างเราสองคนมีใครบ้างที่จะล้มลง?'
ฤๅษี จึงตอบว่า 'วาสุมนัส'
และผู้ถามก็ถามว่า 'เพราะเหตุใด?'
และนารทะก็กล่าวว่า ' ในระหว่างที่พราหมณ์...
ข้าพเจ้าจึงสรรเสริญรถคันนั้น แล้วพระราชาตรัสกับข้าพเจ้าว่า “ ข้าแต่องค์พระผู้เป็นเจ้า รถคันนี้ได้รับการสรรเสริญโดยพระองค์ ขอให้รถคันนี้เป็นของพระองค์เถิด ”
และหลังจากนี้ผมก็ไปที่วาสุมานัสอีกครั้งเมื่อผมต้องการรถ (สวยๆ)
ข้าพเจ้าก็ชื่นชมรถคันนั้น และพระราชาก็ตรัสว่า “รถคันนั้นเป็นของเจ้า ”
ข้าพเจ้าจึงได้เข้าเฝ้าพระราชาเป็นครั้งที่สามและชื่นชมรถนั้นอีกครั้ง ครั้นแล้วพระราชาทรงแสดงรถอันวิจิตรงดงามแก่พราหมณ์ ทอดพระเนตรมายังข้าพเจ้าแล้วตรัสว่า “ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า พระองค์ทรงสรรเสริญรถอันวิจิตรงดงามนั้นเพียงพอแล้ว ”
และกษัตริย์ก็ตรัสเพียงคำเหล่านี้เท่านั้น โดยไม่ได้มอบรถคันนั้นให้แก่ข้าพเจ้า และเพื่อสิ่งนี้ พระองค์จึงทรงจะตกลงมาจากสวรรค์.'
“และมีคนหนึ่งในหมู่พวกเขาพูดว่า ‘ผู้ใดจะไปกับท่าน ใครจะไป ใครจะล้มลง?’
นารทะจึงตอบว่า 'ศิวีจะไป แต่ฉันจะล้มลง'
“เพราะเหตุใด” ผู้สอบถามถาม
และนารทะก็กล่าวว่า “ข้าพเจ้าไม่เท่าเทียมกับพระสีวิ วันหนึ่งพราหมณ์คนหนึ่งมาหาพระสีวิและทูลพระองค์ว่า “โอ ศิวิ ฉันมาหาคุณเพื่อรับประทานอาหาร”
พระสีวีทรงตอบเขาว่า “ฉันควรทำอย่างไรดี? ขอคำสั่งของคุณมาให้ฉัน”
และพราหมณ์ก็ตอบว่า “บุตรของท่านผู้นี้ซึ่งรู้จักกันในนาม วฤหัทครภา สมควรถูกประหารชีวิต และข้าแต่พระราชา โปรดปรุงเขาให้เป็นอาหารของข้าด้วยเถิด”
เมื่อได้ยินดังนั้น ข้าพเจ้าจึงรอคอยที่จะดูว่าอะไรจะเกิดขึ้นต่อไป สีวีจึงฆ่าลูกชายของตน ปรุงให้สุกตามสมควร แล้วนำอาหารนั้นใส่ภาชนะ รับประทานบนศีรษะ เขาจึงออกไปแสวงหาพราหมณ์ ขณะที่สีวีกำลังแสวงหาพราหมณ์อยู่นั้น มีคนมาบอกเขาว่า “พราหมณ์ที่ท่านแสวงหา เข้ามาในเมืองของท่านแล้ว กำลังจุดไฟเผาบ้านเรือนของท่าน และเขายังจุดไฟเผาคลังสมบัติของท่าน คลังอาวุธของท่าน บ้านพักของสตรี และคอกม้าและช้างของท่านด้วยความโกรธ”
เมื่อสีวิได้ยินเรื่องราวทั้งหมดนี้ ก็ไม่เปลี่ยนสีหน้า จึงเข้าไปในเมืองของตนและกล่าวแก่พราหมณ์ว่า “โอ้ผู้ศักดิ์สิทธิ์ อาหารได้ปรุงสุกแล้ว”
พราหมณ์ได้ยินดังนั้นก็ไม่พูดอะไรสักคำ และยืนด้วยความประหลาดใจโดยมีสีหน้าเศร้าหมอง
และพระสีวีทรงมุ่งหวังจะสนองพระทัยพราหมณ์ จึงตรัสว่า “โอ้ผู้ศักดิ์สิทธิ์ จงกินสิ่งนี้เถิด”
และพราหมณ์มองดูสีวิอยู่ครู่หนึ่งแล้วกล่าวว่า “กินมันเองสิ”
แล้วสีวีก็กล่าวว่า “ปล่อยให้เป็นเช่นนั้นเถอะ”
และพระสีวีก็รับภาชนะจากศีรษะของตนด้วยความยินดี โดยปรารถนาจะกินมัน จากนั้นพราหมณ์ก็จับมือพระสีวีและกล่าวกับพระองค์ว่า “ท่านได้เอาชนะความโกรธแล้ว ไม่มีสิ่งใดที่ท่านไม่สามารถมอบให้พราหมณ์ได้”
และเมื่อกล่าวอย่างนี้ว่า พราหมณ์บูชาพระสีวิ แล้วเมื่อพระสีวิมองดูพระโอรสของตน ทรงเห็นโอรสของตนยืนประหนึ่งบุตรแห่งเทพเจ้าประดับประดาด้วยเครื่องประดับและมีกลิ่นหอมจากร่างกาย พราหมณ์เมื่อกระทำการทั้งหมดนี้แล้ว จึงทรงสำแดงพระองค์เอง และพระวิธตริเองเป็นผู้มาในรูปลักษณ์นั้นเพื่อทดลองพระราชาฤษีนั้น และเมื่อพระวิธตริหายตัวไป เหล่าที่ปรึกษาได้ทูลถามพระราชาว่า 'คุณรู้ทุกอย่างแล้ว ทำไมคุณถึงทำทั้งหมดนี้?'
และสีวีก็ตอบว่า
“ข้าพเจ้าทำทั้งหมดนี้มิใช่เพื่อชื่อเสียง ความมั่งคั่ง หรือความปรารถนาที่จะได้มาซึ่งวัตถุแห่งความสุข วิถีนี้มิใช่บาป ข้าพเจ้าทำทั้งหมดนี้เพื่อสิ่งนี้ เส้นทางที่ผู้มีคุณธรรมดำเนินนั้นน่าสรรเสริญ ใจของข้าพเจ้าโน้มเอียงไปทางวิถีเช่นนี้เสมอ ข้าพเจ้ารู้จักตัวอย่างอันสูงส่งของความสุขของพระศิวะนี้ และด้วยเหตุนี้ ข้าพเจ้าจึงได้เล่าขานไว้อย่างถูกต้องแล้ว!”
เชิงอรรถและเอกสารอ้างอิง:
[1] : พิธีกรรมสวัสดิวัจนะได้รับการอธิบายว่าเป็น "พิธีกรรมทางศาสนาที่เตรียมการก่อนการปฏิบัติที่สำคัญใดๆ โดยที่พราหมณ์จะโปรยข้าวต้มลงบนพื้นและขอพรจากเทพเจ้าในพิธีที่กำลังจะเริ่มต้น" ( Vide Wilson's Dict) รถประดับดอกไม้น่าจะเป็นของตกแต่งจากสวรรค์ที่เหล่ากษัตริย์ได้รับมาจากสวรรค์โดยการประกอบพิธีกรรมอันมีค่า บางครั้งพิธีเหล่านี้จะถูกจัดแสดงให้ประชาชนได้ชม และก่อนการจัดแสดงเหล่านี้จะมีการประกอบ พิธี สวัสดิวัจนะ
CLXLVII - มหาโชคแห่งกษัตริย์: Ashtaka, Pratardana, Vasumanas, Sivi และ Narada ตอนต่อไป; CLXLVIII - อายุยืนยาวของอินทรทุมนะและนิทานแห่งการไถ่บาป - เรื่องราวของมาร์กันเดยะ
สรุปโดยย่อของบท: เรื่องราวเริ่มต้นด้วยโอรสของ ปาณฑุ และฤๅษี บางคน ถามมาร์กันเดยะเกี่ยวกับผู้ที่โชคดีกว่าเขา มาร์กันเดยะเล่าเรื่องของอินทรยุมนะ ฤๅษีหลวงที่ตกลงมาจากสวรรค์และขอความช่วยเหลือจากพระองค์ในการตามหาผู้ที่มีอายุมากกว่า ในที่สุดพวกเขาก็ได้พบกับสัตว์ต่างๆ โดยแต่ละตัวชี้ให้ไปหาผู้ที่มีอายุมากกว่า จนกระทั่งในที่สุดก็พบเต่าชื่ออคุปรซึ่งยอมรับว่าอินทรยุมนะเป็นกษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่ จากนั้นอินทรยุมนะก็ถูกเรียกตัวกลับสู่สวรรค์ โดยตระหนักถึงความสำคัญของการกระทำอันดีงามในการบรรลุสวรรค์
เรื่องราวของมาร์กันเดยะสร้างความประทับใจแก่เหล่าโอรสของปาณฑุ ซึ่งต่างยกย่องพระองค์ที่ทรงช่วยให้อินทรทุมนะได้ขึ้นสวรรค์อีกครั้ง มาร์กันเดยะยังกล่าวถึงอีกกรณีหนึ่งที่ พระกฤษณะ โอรสของเทวากีได้ช่วยเหลือฤๅษีนามนฤคะจากนรกและนำเขากลับคืนสู่สวรรค์เช่นกัน เรื่องนี้เน้นย้ำแนวคิดที่ว่าการกระทำอันดีงามและการกระทำที่ชอบธรรมสามารถไถ่บาปให้บุคคลได้ แม้หลังจากที่ตกต่ำลงจากพระคุณแล้วก็ตาม เรื่องเล่านี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการกระทำอันดีงามและผลกระทบต่อชีวิตหลังความตายของบุคคล
เรื่องราวของอินทรยุมนะเป็นบทเรียนเกี่ยวกับความสำคัญของการกระทำและผลที่ตามมา ไม่ว่าจะเป็นด้านบวกหรือด้านลบ นอกจากนี้ยังเน้นย้ำถึงความเชื่อในการแทรกแซงของพระเจ้าและศักยภาพในการไถ่บาปผ่านการกระทำอันชอบธรรม เรื่องเล่าของมาร์กันเดยะเกี่ยวกับอินทรยุมนะและนริกะแสดงให้เห็นถึงพลังของการทำความดีที่สามารถแก้ไขความผิดพลาดในอดีตและได้ไปสวรรค์ นิทานเหล่านี้เน้นย้ำถึงแนวคิดเรื่องกรรมและผลชั่วนิรันดร์ของการกระทำในเส้นทางจิตวิญญาณ
